“Qichwa yachanapaq” para el desarrollo de la oralidad del quechua en estudiantes de la Institución Educativa “Clara Castillo de Gayozzo”- Huanta,2025

dc.contributor.advisorValencia Aguilar, Edhgar Héctor
dc.contributor.authorSalvatierra Palomino, Mery Jakelyn
dc.date.accessioned2026-07-31T16:58:44Z
dc.date.available2026-07-31T16:58:44Z
dc.date.issued2026-07-31
dc.description.abstractEl presente trabajo de investigación tuvo como objetivo principal determinar la influencia de “Qichwa yachanapaq” en el desarrollo de la oralidad del quechua en estudiantes de la Institución Educativa “Clara Castillo de Gayozzo”2025. Se llevó una investigación educativa tipo aplicada, de nivel explicativo, con un enfoque cuantitativo, un diseño pre experimental y con el método deductivo. Se trabajó en una muestra censal que estuvo conformada por 31 estudiante de tercer grado de nivel primario. Para la recolección de datos, se empleó la técnica de observación y como instrumento se utilizó la ficha de observación. La validez del instrumento se verificó mediante el juicio de expertos. Los resultados principales indican que, en el pre test, 30 estudiantes (96.8%) se encontraban "En inicio" y el (3.2%) estaba "En proceso" en la variable del desarrollo de la oralidad del quechua. Después de la aplicación de “Qichwa yachanapaq” (post test), ningún estudiante permaneció en los niveles iniciales o en proceso, sino que 23 estudiantes (74.2%) alcanzaron el "Logro esperado" y 8 estudiantes (25.8%) alcanzaron el "Logro destacado" en la variable mencionada anteriormente. En conclusión este cambio drástico en las frecuencias implica que la estrategia implementada ("Qichwa yachanapaq") fue altamente efectiva para desarrollar la oralidad del quechua.
dc.description.abstractThe main objective of this research was to determine the influence of “Qichwa yachanapaq” (Quechua language teacher) on the development of Quechua oral language skills in students of the “Clara Castillo de Gayozzo” Educational Institution in 2025. An applied educational research study was conducted at an explanatory level, with a quantitative approach, a pre-experimental design, and a deductive method. The study included a census sample of 31 third-grade primary school students. Data was collected using observation, and an observation checklist was used as the instrument. The validity of the instrument was verified through expert review. The main results indicate that, in the pre-test, 30 students (96.8%) were at the “Beginning” level and 3.2% were at the “Developing” level in the variable of Quechua oral language skills. After the application of “Qichwa yachanapaq” (post-test), no students remained at the initial or developing levels. Instead, 23 students (74.2%) achieved the “Expected Achievement” and 8 students (25.8%) achieved the “Outstanding Achievement” in the aforementioned variable. In conclusion, this drastic change in frequencies implies that the implemented strategy (“Qichwa yachanapaq”) was highly effective in developing oral Quechua proficiency.
dc.description.abstractKay maskay llamkaypa hatun munayninqa karqan “Qichwa yachanapaq” nisqapa imayna kallpanchasqanta yachanapaq, 2025 watapi “Clara Castillo de Gayozzo” Yachay Wasipi yachaqkunapa qichwa simipi rimay atiy wiñayninpi. Kayqa rurayman churana yachay maskay karqan, sutinchay patayuq, yupaykunawan qawayniyuq, pre experimental nisqa ruwasqawan, hinaspa deductivo nisqa ñanwan. Llamkarqanku 31 yachaqkunawan, primaria patapi kimsa ñiqipi yachaqkunawan, chayqa muestra censal nisqa karqan. Willakuykunata huñunapaqqa, qaway llamkay ñanta llamkachirqanku; llamkana kaqtaq qaway raphi karqan. Chay llamkanapa chiqap kayninqa yachayniyuq runakunapa chaninchasqanwan takyachisqa karqan. Hatun tarisqakunaqa rikuchinmi, pre test nisqapi, 30 yachaqkunaqa (96.8%) “Qallariypi” tarikuq kasqankuta, hukninñataq (3.2%) “Puririypi” tarikuq kasqanta, qichwa simipi rimay atiy wiñayninpi. “Qichwa yachanapaq” nisqa ruwasqa qipanta, post test nisqapi, manam ima yachaqpas qallariy patapi nitaq puririy patapi qiparqanchu; aswanpas 23 yachaqkunaqa (74.2%) “Suyasqa aypayman” chayarqanku, 8 yachaqkunañataq (25.8%) “Sumaq aypayman” chayarqanku, ñawpaqpi rimarisqa kaqpi. Tukuchayninpi, kay hatun tikrayqa rikuchinmi “Qichwa yachanapaq” nisqa yachachiy ñanqa ancha allin kasqanta qichwa simipi rimay atiyta wiñachinapaq.
dc.formatapplication/pdf
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.14661/531
dc.language.isospa
dc.publisher.countryPE
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccess
dc.subjectQichwa Yachanapaq
dc.subjectOralidad del Quechua
dc.subjectClaridad
dc.subjectPronunciación
dc.subjectFluidez
dc.subjectQichwa Yachanapaq
dc.subjectOral Quechua Proficiency
dc.subjectClarity
dc.subjectPronunciation
dc.subjectfluency
dc.subjectQichwa yachanapaq
dc.subjectQichwa Simipi Rimay Atiy
dc.subjectSuti Kay
dc.subjectRimaypa Chiqap Kaynin
dc.subjectWayra Hina Rimay
dc.subject.ocdehttps://purl.org/pe-repo/ocde/ford#5.03.00
dc.title“Qichwa yachanapaq” para el desarrollo de la oralidad del quechua en estudiantes de la Institución Educativa “Clara Castillo de Gayozzo”- Huanta,2025
dc.typeinfo:eu-repo/semantics/bachelorThesis
dc.type.versioninfo:eu-repo/semantics/updatedVersion
renati.advisor.dni06738690
renati.advisor.orcidhttps://orcid.org/0009-0000-1797-7772
renati.author.dni71416661
renati.discipline112086
renati.jurorArce Villar, Walter Mariano
renati.jurorPineda Tapia, Freddy Roland
renati.jurorReyes Araujo, Wilber Antonio
renati.levelhttps://purl.org/pe-repo/renati/nivel#tituloProfesional
renati.typehttps://purl.org/pe-repo/renati/type#tesis
thesis.degree.disciplineEducación Primaria Intercultural Bilingüe
thesis.degree.grantorEscuela de Educación Superior Pedagógica Pública “José Salvador Cavero Ovalle"
thesis.degree.nameTíulo profesional de licenciado en Educación Primaria Intercultural Bilingüe
Archivos
Bloque original
Mostrando 1 - 1 de 1
No hay miniatura disponible
Nombre:
T_71416661_SALVATIERRA PALOMINO, Mery Jakelyn_T.pdf
Tamaño:
4.42 MB
Formato:
Adobe Portable Document Format
Bloque de licencias
Mostrando 1 - 1 de 1
No hay miniatura disponible
Nombre:
license.txt
Tamaño:
1.71 KB
Formato:
Item-specific license agreed to upon submission
Descripción: