Práctica de valores andinos en los estudiantes del tercer grado de primaria de la Institución Educativa “Huanta” 2025
Fecha
2026-08-24
Autores
Título de la revista
ISSN de la revista
Título del volumen
Editor
Resumen
El presente trabajo de investigación tuvo como objetivo conocer la práctica de los valores andinos en los niños y niñas de tercer grado de primaria de la Institución Educativa “Huanta, 2025. Se llevó una investigación educativa tipo básica, de nivel descriptivo, con un enfoque cuantitativo, un diseño no experimental y con el método deductivo estadístico. Se trabajo en una población que estuvo conformada por 149 estudiantes y la muestra fue de 30 niños y niñas del tercer grado de nivel primario de la Institución Educativa mencionada anteriormente, por otro lado, se seleccionó mediante la técnica de muestreo no probabilístico intencional. Para la recolección de datos, se empleó la técnica de observación y como instrumento se utilizó la ficha de observación. La validez del instrumento se verificó mediante el juicio de expertos, mientras que su confiabilidad fue evaluada estadísticamente con el Alfa de Cronbach. Los resultados principales muestran que el 70,0%, exhibe estas prácticas "A veces". El 30,0% manifiesta practicarlos "Siempre", y ningún estudiante se ubicó en el nivel "Nunca" (0,0%). En conclusión, este hallazgo sugiere que, aunque los valores andinos (que se fundamentan en principios como la solidaridad, la comunidad y el respeto a la Pachamama) están presentes en la población estudiada.
This research aimed to understand the practice of Andean values among third-grade students at the "Huanta, 2025" Educational Institution. A basic, descriptive, quantitative educational study was conducted using a non-experimental design and deductive statistical methods. The population consisted of 149 students, and the sample comprised 30 third-grade students from the aforementioned institution, selected using purposive non-probability sampling. Data was collected through observation using an observation checklist. The instrument's validity was verified through expert judgment, and its reliability was statistically assessed using Cronbach's alpha. The main results show that 70,0% of the students exhibit these practices "Sometimes," 30.0% report practicing them "Always," and no students were found to be at the "Never" level (0,0%). In conclusion, this finding suggests that, although Andean values (which are based on principles such as solidarity, community and respect for Pachamama) are present in the studied population.
Kay yachaqaymanta qillqasqa ruraypa mụcuyqaqaqa yachaq wasipi “Huanta” nisqapi, 2025 watapi, iskay kimsa grado primaria wawqikuna warmikunaqa nisqata yachaspa, imaynatapas rurakusqantaqa maskapan qarqan. Kay yachayqa básica nisqa yachaqaymanta, descriptivo nisqa laya, cuantitativo nisqa taqallapi, mana experimental nisqa diseñopi, deductivo-estadístico nisqa metodompi rurasqa. Población nisqaqa 149 yachaqkunam karqan; muestraqa 30 wawqikuna warmikunam, chay iskay kinsa grado primaria yachaqkunam karqan. Chay muestraqa mana probabilístico, intencional nisqa muestreo teknikamanta akllasqa. Datos tantaypaqa, observación nisqa teknikata apachisqa, huk instrumento hina ficha de observación nisqata ruwasqa. Instrumento validezninqa juicio de expertos nisqamanta hawarisqa; confiabilidadninqa estadísticamente Alfa de Cronbach nisqamanta ch’iqnisqa. Hampuykusqa nirqanku: 70,0% yachaqkunaqa “Yayaqa” nisqalla andino valorniykuta ruwanku. 30,0% yachaqqa “Sapa kuti” nisqata ruwanmi. Manas pipas “Mana pipas” (0,0%) nisqa nivel tuqyaykusqachu. Kaytaqa rikuyta atinku, ichataqmi andino valorniykuna solidaridad, ayllu, Pachamamaman yupaychay hina kay yachaqkuna runakunap chusaypi kachkan.
This research aimed to understand the practice of Andean values among third-grade students at the "Huanta, 2025" Educational Institution. A basic, descriptive, quantitative educational study was conducted using a non-experimental design and deductive statistical methods. The population consisted of 149 students, and the sample comprised 30 third-grade students from the aforementioned institution, selected using purposive non-probability sampling. Data was collected through observation using an observation checklist. The instrument's validity was verified through expert judgment, and its reliability was statistically assessed using Cronbach's alpha. The main results show that 70,0% of the students exhibit these practices "Sometimes," 30.0% report practicing them "Always," and no students were found to be at the "Never" level (0,0%). In conclusion, this finding suggests that, although Andean values (which are based on principles such as solidarity, community and respect for Pachamama) are present in the studied population.
Kay yachaqaymanta qillqasqa ruraypa mụcuyqaqaqa yachaq wasipi “Huanta” nisqapi, 2025 watapi, iskay kimsa grado primaria wawqikuna warmikunaqa nisqata yachaspa, imaynatapas rurakusqantaqa maskapan qarqan. Kay yachayqa básica nisqa yachaqaymanta, descriptivo nisqa laya, cuantitativo nisqa taqallapi, mana experimental nisqa diseñopi, deductivo-estadístico nisqa metodompi rurasqa. Población nisqaqa 149 yachaqkunam karqan; muestraqa 30 wawqikuna warmikunam, chay iskay kinsa grado primaria yachaqkunam karqan. Chay muestraqa mana probabilístico, intencional nisqa muestreo teknikamanta akllasqa. Datos tantaypaqa, observación nisqa teknikata apachisqa, huk instrumento hina ficha de observación nisqata ruwasqa. Instrumento validezninqa juicio de expertos nisqamanta hawarisqa; confiabilidadninqa estadísticamente Alfa de Cronbach nisqamanta ch’iqnisqa. Hampuykusqa nirqanku: 70,0% yachaqkunaqa “Yayaqa” nisqalla andino valorniykuta ruwanku. 30,0% yachaqqa “Sapa kuti” nisqata ruwanmi. Manas pipas “Mana pipas” (0,0%) nisqa nivel tuqyaykusqachu. Kaytaqa rikuyta atinku, ichataqmi andino valorniykuna solidaridad, ayllu, Pachamamaman yupaychay hina kay yachaqkuna runakunap chusaypi kachkan.
Descripción
Palabras clave
Práctica de Valores Andinos, Ama Sua, Ama Qilla, Practice of Andean Values, Ama Sua, Ama Llulla, Ama Qilla, Andino Runakunapa Yachayninkuna Ruray, Ama Sua, Ama Llulla, Ama Qilla